پارک‌های صنعتی هوشمند و توسعه تولید مشترک

چین در دهه گذشته تجربه عظیمی در شکل‌دادن به خوشه‌های تولیدی و پارک‌های صنعتی دارد؛ این خوشه‌ها معمولاً شامل زنجیره تأمین کامل، شبکه تأمین قطعات و خدمات پشتیبانی فناورانه هستند. برای ایران، فرصت ایجاد پارک صنعتی مشترک با شرکت‌های چینی به‌ویژه در حوزه‌هایی مثل تولید قطعات الکترونیکی، تجهیزات خورشیدی، باتری، و صنایع تبدیلی کشاورزی بسیار جذاب است. چنین پارکی می‌تواند هم مواد خام ایرانی را به ارزش افزوده بالاتری تبدیل کند و هم با جذب فناوری چین، تولید داخلی را ارتقا دهد.

راه‌اندازی پارک صنعتی نیازمند زیرساخت‌های فیزیکی، تسهیلات مالی و مشوق‌های قانونی (معافیت‌های مالیاتی، زمین ارزان، تعرفه ترجیحی) است.

 مدل‌سازی اقتصادی باید مزیت‌های منطقه‌ای مثل دسترسی به نیروی کار، انرژی و بازار را نشان دهد تا سرمایه‌گذاران چینی را قانع کند. یکی از جذابیت‌های این مدل، امکان انتقال تکنولوژی و ایجاد زنجیره تأمین منطقه‌ای است که می‌تواند صادرات محصولات نهایی را ساده‌تر کند.

مرکز تجاری ایران در هانگژو می‌تواند نقش تسهیل‌گر اصلی برای ایجاد پارک‌های صنعتی مشترک ایران و چین باشد. این مرکز قادر است مشوق‌های سرمایه‌گذاری و ظرفیت‌های مناطق ویژه اقتصادی ایران را به‌صورت حرفه‌ای به شرکت‌های چینی معرفی کند، جلسات سه‌جانبه بین سرمایه‌گذاران، سازمان‌های ایرانی و توسعه‌دهندگان چینی را برگزار کند و مجموعه‌ای از خدمات شامل ترجمه مذاکرات، تهیه پیش‌مطالعه، ارزیابی فنی شریک چینی و هماهنگی برای تأسیس شرکت مشترک را ارائه دهد. همچنین این مرکز می‌تواند در توسعه مدل‌های مالکیت و مشارکت و بررسی توجیه اقتصادی برای تجمیع صنایع نقش کارشناسی داشته باشد.

برای عبور از مرحله گفتگو به اجرا، مرکز تجاری ایران در هانگژو روی سه محور کلیدی تمرکز دارد. محور اول، تهیه بسته سرمایه‌گذاری مکانیابی‌شده است. این مرکز می‌تواند با همکاری سازمان‌های مناطق ویژه اقتصادی ایران، نقشه جامع مزیت‌های هر منطقه (شامل قیمت زمین، تعرفه انرژی، دسترسی به بندر و نیروی کار ماهر) را به زبان چینی ترجمه و به همراه مدل مالی پیش‌بینی شده، برای شرکت‌های توسعه‌دهنده پارک در چین ارسال کند. محور دوم، طراحی ساختار حقوقی و مالی قراردادهاست؛ از جمله تنظیم مدل‌های مشارکت مانند «زمین در ازای سهام» یا «ساخت، بهره‌برداری و واگذاری» (BOT) با تضامین بانکی قابل قبول برای طرف چینی. محور سوم، هماهنگی اجرایی پس از امضای تفاهمنامه است؛ شامل معرفی مشاوران چینی برای نظارت بر ساخت، تدوین دستورالعمل ورود تجهیزات و مواد اولیه با تعرفه ترجیحی، و نیز برنامه‌ریزی برای انتقال تدریجی دانش فنی به نیروی کار محلی. این رویکرد یکپارچه، ریسک سرمایه‌گذاری را کاهش می‌دهد و زمان بهره‌برداری از پارک صنعتی را به طور معناداری کوتاه می‌کند.